Οι Έλληνες της Γερμανίας: Τα παράδοξα της νέας εγκατάστασης

Ο απόδημος Ελληνισμός στη Γερμανία αποτελεί εδώ και πάνω από μισό αιώνα μια πολυπλυθή και δυναμική ομάδα μεταναστών. Σύμφωνα με στατιστικές, αποτελεί την τέταρτη μεγαλύτερη πληθυσμιακή ομάδα μετά από τους Τούρκους, τους Ιταλούς και τους Πολωνούς. Μεγάλο ενδιαφέρον προκαλεί η μεταστροφή του σύγχρονου μεταναστευτικού ρεύματος σε σχέση με το μεγάλο κύμα της δεκαετίας του 60΄. Ενώ κάποτε θα μιλάγαμε για πληθυσμιακές ομάδες χαμηλού μορφωτικού επιπέδου και ανειδίκευτων, τώρα πια γίνεται λόγος για μια εισροή καλά εκπαιδευμένου ανθρώπινου δυναμικού που προέρχεται κατά κύριο λόγο από τα μεγάλα αστικά κέντρα της Ελλάδας. Το παράδοξο της συγκεκριμένης μεταβολής έγκειται στο γεγονός ότι τα νέα μεταναστευτικά ρεύματα δεν έχουν καταφέρει να δώσουν μια νέα πνοή στην γενικότερη κίνηση στα κοινωνικά, εκπαιδευτικά και πολιτιστικά δρώμενα του νέου τόπου εγκατάστασης.

Αυτή η αρνητική κατάσταση απορρέι από ποικίλους παράγοντες. Η ιδιαιτερότητα της οργάνωσης της ελληνικής κοινωνίας στη Γερμανία αποτελεί για πολλούς νέους εργαζόμενους τον βασικό ανασταλτικό παράγοντα της ενεργούς συμμετοχής στα δρώμενα του Ελληνισμού της περιοχής. Αυτό είναι δυστυχώς κάτι που ακούγεται και επαναλαμβάνεται συνεχώς στις καθημερινές συζητήσεις. Σε σύγκριση με άλλους δημοφιλείς τόπους εγκατάστασης νέων Ελλήνων μεταναστών, όπως η Μεγάλη Βρετανία, οι σκανδιναβικές χώρες ή η Ολλανδία, παρατηρείται μια κοινωνική δομή που έχει τις βάσεις της σε ξεπερασμένα αρνητικά μεταπολιτευτικά πρότυπα. Δε μπορεί να αμφισβητηθεί ότι μεγάλο ρόλο στα κοινά του απόδημου Ελληνισμού της Γερμανίας διαδραματίζουν ακόμα πρακτικές περασμένων δεκαετιών που αποτελούν το αρνητικότερο παράδειγμα του παρασιτικού μοντέλου του μεταπολιτευτικού οικονομικού θαύματος. Σε αυτό βέβαια συμβάλλει και ο πυρήνας των Ελλήνων της Γερμανίας που ακόμα αποτελείται από ανθρώπους προερχόμενους πριν από πολλές δεκαετίες από την επαρχία και κυρίως από ένα κοινωνικό μοντέλο σήψης. Τα μόνα θετικά της δομής των ελληνικών κοινοτήτων βρίσκονται στον τρόπο της στενής κοινωνικής συμβίωσης και στη διατήρηση της ταυτότητας μεταξύ των Ελλήνων μεταναστών. Από την άλλη, δεν ευδοκίμησε σε καμία περίπτωση μια ποιοτική κοινωνική συμμετοχή στις εξελίξεις του τόπου εγκατάστασης. Προσκολλημένοι στη μητέρα-πατρίδα πολλοί πάντοτε ζούσαν με το όνειρο της επιστροφής. Έτσι, συνηθίζεται να γνωρίζουν άριστα τις εξελίξεις του τόπου προέλευσης, αγνοώντας πλήρως τα πολιτικοκοινωνικά γεγονότα στον τόπο εγκατάστασης. Δεν είναι καθόλου σπάνιο να υπάρχουν νέοι δεύτερης και τρίτης γενιάς που έχουν μεγαλώσει στη Γερμανία και ενδιαφέρονται μόνο για τα ποδοσφαιρικά γεγονότα της Ελλάδας. Επιπλέον, οι πολιτιστικές ή όποιες άλλες δράσεις περιορίζονται στη διεξαγωγή κακόγουστων πανηγυριών.

Και το γερμανικό κράτος φυσικά δεν είναι άμοιρο των ευθυνών του. Η δημιουργική αφομοίωση αποτελούσε πάντοτε το μεγάλο αγκάθι στη μεταναστευτική διαχείριση εκ μέρους των Γερμανών. Πολλοί Έλληνες δεν αφομοιώθηκαν ποτέ. Ως συνέπεια αυτού του προβλήματος αποτραβιούνται πολλοί νέοι μετανάστες από τα κοινά δρώμενα, διότι αποδοκιμάζουν τις απολιθωμένες δομές της ελληνικής κοινωνικής οργάνωσης στη Γερμανία. Και τα νέα μεταναστευτικά ρεύματα έχουν γαλουχηθεί πάντως σε ένα ατομοκεντρικό μοντέλο που απορρίπτει κάθε ιδέα κοινωνικής προσφοράς και εστιάζει στην προσωπική του ασφάλεια.

Βασικό ζήτημα στον Ελληνισμό της Γερμανίας αποτελούσε επίσης αυτό της εκπαίδευσης. Ο Ελληνισμός είναι η μόνη ομάδα μεταναστών που έχει ελληνικές σχολικές μονάδες από το Δημοτικό έως το Λύκειο που υπάγονται στο ελληνικό κράτος. Ενώ κάτι τέτοιο πριν από μισό αιώνα αποτελούσε ενδεχομένως ένα στήριγμα για μια πιο ομαλή ένταξη, τώρα πια δυσχεραίνει παρά βοηθά την εξέλιξη των παιδιών. Πώς μπορεί ένας μελλοντικός Ελληνισμός να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην κοινωνική και οικονομική ζωή του τόπου εγκατάστασης, όταν δε γνωρίζει σε πολλές περιπτώσεις να αρθρώνει απλές προτάσεις στα γερμανικά; Θέλουμε έναν γκετοποιημένο Ελληνισμό ή μια νέα γενιά που θα είμαστε περήφανοι όλοι για την ενεργή συμμετοχή της στα δρώμενα της γερμανικής κοινωνίας; Το ελληνικό κράτος πρέπει επιτέλους να βοηθήσει δημιουργικά τον απόδημο Ελληνισμό και όχι υποκριτικά στο βωμό μιας επιδιωκόμενης ψηφοθηρίας. Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε πολλαπλά οφέλη για την εικόνα της Ελλάδας και για τα ίδια τα συμφέροντα του ελλαδικού κράτους. Εκτός κι αν επιθυμούμε να αναπαυτούμε όλοι μας με μια αναπαραγωγή της γενιάς των γκασταρμπάιτερ ως προς την κοινωνική ανέλιξη. Η δημιουργική επαφή και συνεργασία των ήδη εγκατεστημένων μεταναστών με τους νέους Έλληνες που έρχονται αποτελεί μια καλή διέξοδο για την αποφυγή της γκετοποίησης και της υποβάθμισης της εικόνας μας.

Η οικονομική δραστηριότητα των Ελλήνων οφείλει και αυτή να ανανεωθεί. Τα εστιατόρια δε μπορούν να αποτελούν εν έτει 2021 το βασικό λόγο περηφάνιας για την οικονομική μας δραστηριότητα στο εξωτερικό. Εκπαιδευμένοι νέοι Έλληνες μετανάστες οφείλουν να εφαρμόσουν τις γνώσεις τους και να στραφούν σε παραγωγικές και σύγχρονες λύσεις, αφήνοντας πίσω τη γενιά των εστιατοτορίων. Αν παρατηρήσει κάποιος το τούρκικο ή ιταλικό επιχειρείν, απορεί κανείς γιατί η Ελλάδα βρίσκεται ακόμα αγκυλωμένη σε απαρχαιωμένες και μη παραγωγικές επιχειρηματικές μεθόδους.

Η λύση των προβλημάτων έγκειται στον κοινωνικό εντοπισμό τους. Η εξέλιξη και ανάδυση μιας νέας γενιάς Ελλήνων θα πρέπει να δώσει απαντήσεις στα ξεπερασμένα κοινωνικά, εκπαιδευτικά και οικονομικά μοντέλα που υιοθετήθηκαν.

Πηγή εικόνας: dw.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s